1850’li yıllardan itibaren ipek fabrikalarının kurulması, çıkmaz sokakların kaldırılması, yeni caddelerin açılması, diğer şehirler ile bağlantı yollarının yapılması modern Bursa için ilk adımlar olmuştu. Göçler ile nüfus artmaya başlamış, merkezin dışında yeni mahalleler oluşturulmuştu. Vilayet sistemine geçilmesi kamu eliyle şehrin şekillenmesine neden olmuştu. Hükümet konağı, belediye binası, sanayi mektebi, matbaa, tiyatro bunlardan birkaçıdır.
Osmanlı’ya matbaa geç gelmemişti. İstanbul’da Yahudiler 1493’te, Ermeniler 1567’de, Rumlar 1627’de matbaa kurmuştu. Yunan harfli Türkçe kitaplar 1718’de, Ermeni harfli Türkçe kitaplar 1727’de basılmaya başlamıştı. İbrahim Müteferrika matbaasını kurduğunda geride 200 yıllık kültürel yapı vardı. Anadolu’daki birçok şehrin nüfus yapısına göre Ermenilerin ve Rumların kurduğu matbaalar vardı.
Merkezi hükümetin düşüncesini halka ulaştırmasının en kolay yolu Vilayet gazetelerinin çıkarılmasıydı. Bursa’da 1865’te matbaa makinesi satın almak için girişimler başlamış, 1867’de matbaa kurulmuş, nihayet 1869’da ilk gazete ve kitap yayımlanmış, sonrasında özel matbaaların kurulmasıyla günümüze kadar olan süreç başlamıştı.
Bursa matbaalarının ilk yüz yılında (1869-1969) teknolojik olarak atılım olmamıştı. 1970’li yıllarda ofsete geçilmesi basılan ürünleri çeşitlendirmiş, geliri arttırmıştı. Sektörün kâğıt, malzeme ihtiyacının dışarıya bağımlı olması istikrarı engellemişti. 2000’li yıllarda ise teknolojinin değişmesi, dijitalin ön plana çıkması ihtiyaçları değiştirmiş, sektörü yeniden şekillendirmişti.
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR
ÖNSÖZ
GİRİŞ
1. BÖLÜM: BURSA MERKEZ MATBAALARI
BURSA VİLAYET MATBAASI
FERÂİZCİZÂDE MATBAASI
EMRÎ MATBAASI
AHMET REFİK KUTLAY
MUÎN-İ HİLÂL MATBAASI
AHMET REFİK BASIMEVİ
ORHANİYE MATBAASI
KARDEŞ MATBAASI
BİZİM MATBAA
BURSA YENİ BASIMEVİ
EMEK BASIMEVİ
ANT MATBAASI - TAŞMAN MATBAASI
BURSA UYGUN BASIMEVİ
HAKİMİYET MATBAASI
KARDEŞLER BASIMEVİ - ÖZKARDEŞLER MATBAASI - HABER KLİŞE
